Frankrijk kiest andere koers in genderzorg dan buurlanden
De Franse Haute Autorité de Santé (HAS) publiceerde in 2025 aanbevelingen voor volwassenen met genderdysforie die opvallend afwijken van de koers die steeds meer Europese landen hebben ingeslagen. Terwijl Finland, Zweden, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk de afgelopen jaren juist strenger zijn geworden, kiest Frankrijk voor een versoepeling van de procedures.
Minder psychiatrische evaluatie, minder waarborgen
Volgens advocaat Caroline Valentin, die regelmatig cliënten bijstaat in zaken rond medische transitie, zijn de HAS-aanbevelingen "onbegrijpelijk". Ze wijst erop dat Frankrijk nu minder nadruk legt op psychiatrische beoordeling voorafgaand aan ingrijpende operaties, terwijl uit meerdere studies blijkt dat psychiatrische problematiek onder trans-identificerende personen extreem hoog is.
Finse studie: psychiatrische morbiditeit bij jongeren die een medische transitie ondergaan steeg van 9,8% naar 60,7% twee jaar na de transitie bij degenen die naar een vrouwelijke identiteit transitioneerden.
Andere landen trekken zich terug, Frankrijk niet
Sinds 2020 hebben meerdere landen hun beleid aangescherpt na onafhankelijke evaluaties:
| Land | Jaar | Maatregel |
|---|---|---|
| Finland | 2020 | COHERE: striktere indicatiestelling, psychotherapie eerst |
| Zweden | 2022 | Karolinska: medische transitie minderjarigen alleen in uitzonderingen |
| Noorwegen | 2023 | UKOM: bewijs onvoldoende, aanscherping protocol |
| Verenigd Koninkrijk | 2024 | Cass Review: bewijs zwak, GIDS gesloten |
Deze landen kwamen tot de conclusie dat het bewijs voor de voordelen van medische transitie bij jongeren zwak is en dat de risico's worden onderschat. Frankrijk lijkt deze ontwikkeling grotendeels te negeren.
Invloed van WPATH ondanks lekken
Valentin uit ook kritiek op de invloed van WPATH (World Professional Association for Transgender Health) op de Franse richtlijnen. De zogeheten WPATH Files uit 2024 toonden interne communicatie waarin artsen erkenden dat veel patiënten te jong zijn om de gevolgen van transitie te overzien, en dat een aanzienlijk deel spijt zal krijgen. Desondanks bleven WPATH-gezinde leden betrokken bij het Franse traject en verwijzen de HAS-richtlijnen nog steeds naar hun standaarden.
Toestemming en psychiatrische comorbiditeit
Een centraal punt in de kritiek is het begrip "vrij en geïnformeerd toestemming". Valentin benadrukt dat bij patiënten met ernstige psychiatrische problematiek extra zorgvuldig moet worden onderzocht of iemand werkelijk in staat is om de gevolgen van onomkeerbare ingrepen te overzien. De HAS stuurt hier volgens haar juist op in de richting van minder, in plaats van meer, psychiatrische betrokkenheid.
Onomkeerbare gevolgen worden onderschat
Fysieke gevolgen die de HAS onvoldoende benadrukt:
- Blijvende stemverlaging
- Onvruchtbaarheid
- Verlies van seksuele functie
- Botontkalking
- Verhoogd risico op cardiovasculaire aandoeningen
Bij detransitioners is vaak te laat duidelijk geworden hoe definitief deze effecten zijn.
Zie ook
Bronnen
- Valentin, C. (2026). Interview in: Transition de genre: ce que la Haute Autorité de santé ne dit pas. Le Point.
- Haute Autorité de Santé (2025). Recommandations de bonne pratique: parcours de santé des personnes transgenres adultes. has-sante.fr
- WPATH Files (2024). Internal communications. Via Environmental Progress.
- Zie ook: COHERE Finland, Karolinska/Socialstyrelsen, UKOM Noorwegen, Cass Review