GETUIGENIS — VOLWASSEN TRANSITIONEERDER

Corinna Cohn: wat ik jongeren zou zeggen die overwegen te transitioneren

Corinna Cohn liet zich op zijn negentiende castreren en heeft sinds dien tientallen jaren als trans-vrouw geleefd. In tegenstelling tot de meeste publieke transitioneerders benoemt Cohn openlijk dat autogynefilie de drijvende kracht achter zijn transitie was — een parafilie, geen identiteit. In dit panelgesprek vertaalt hij die ervaring naar een waarschuwing aan jonge mensen die nu hetzelfde pad overwegen.

Een ongewoon openhartige getuige

In het publieke debat over transitie laten volwassen transitioneerders die spijt of nuance uitspreken zich nauwelijks horen. Wie wel medisch is getransitioneerd verklaart doorgaans dat het de juiste keuze was; wie dat niet deed, wordt geacht zijn mond te houden. Corinna Cohn doorbreekt dat patroon. Hij heeft niet gededetransitioneerd, hij leeft nog steeds in vrouwelijke gedaante, maar hij weigert mee te doen aan de geruststellende mythe dat transitie een neutraal medisch antwoord is op een aangeboren genderidentiteit. Zijn eerlijkheid over de werkelijke motivatie — autogynefilie — maakt zijn stem in het debat tegelijk zeldzaam en onmisbaar.

Wat autogynefilie is, en waarom het ertoe doet

Autogynefilie verwijst naar seksuele opwinding bij een man bij de gedachte of het beeld van zichzelf als vrouw. Het is een parafilie zoals andere parafilieën, en het is een belangrijke drijfveer achter laat-in-leven transitie bij mannen. Dat is geen randopvatting; het is in de seksuologische literatuur al decennia beschreven. Wat in het publieke debat ongewoon is, is dat een transitioneerder zelf de term in de mond neemt. Cohn doet dat, omdat hij vindt dat jongeren die nu overwegen te transitioneren recht hebben op de waarheid over wat hen drijft.

Het verschil met de gangbare framing is wezenlijk. Wie zegt geboren te zijn in het verkeerde lichaam, presenteert transitie als het corrigeren van een vergissing van de natuur. Wie erkent dat een seksuele preoccupatie de drijfveer was, presenteert transitie als het permanent uitvoeren van een fantasie — met een lichaam dat daarna nooit meer terug kan. Dat is een fundamenteel ander gesprek over toestemming, over leeftijd en over wat een arts hoort te doen.

Wat hij zou willen dat iemand hem had gezegd

Een van de kernpunten in het gesprek is wat de Cohn van nu tegen de Cohn van negentien zou hebben willen zeggen. De jonge Cohn was sociaal onhandig, voelde zich ongemakkelijk over zijn eigen ontluikende seksualiteit en had niemand met wie hij daarover kon praten — zeker zijn vader niet. Transitie leek de uitweg: niet die seksuele jongeman worden die hem zo benauwde, maar iemand anders, iemand bij wie die spanningen weg zouden vallen.

Wat hij achteraf inziet, is dat puberteit nu eenmaal vreemd is. De overgang van een kind dat vooral met schoolwerk en televisie bezig is naar een tiener die ineens overstuurd raakt door seksuele verlangens — die overgang is voor veel mensen verwarrend, beangstigend, soms ronduit ondraaglijk. Maar de ongemakkelijkheid is geen ziekte. Het is een onvermijdelijke fase die je niet kunt overslaan door je geslachtsdelen te laten verwijderen. Wie het probeert, ontdekt vroeg of laat dat het diepere probleem — niet kunnen omgaan met intimiteit en met je eigen lichaam — niet is opgelost, maar gefixeerd.

Wie ziet de hulpverlener werkelijk?

In het panel wordt Cohn gevraagd wat hij zou adviseren aan iemand die in een universitaire context werkt met een jong persoon die genderonconform is, niet weet hoe zijn seksuele oriëntatie eruitziet, en zich afvraagt of hij trans is. Cohn's antwoord verschuift het hele perspectief. Bij jonge mensen die zichzelf als trans identificeren is volgens eigen rapportage de seksuele activiteit met andere mensen aanzienlijk lager dan bij leeftijdsgenoten. Velen hebben nog nooit een relatie gehad, nog nooit iemand gekust, nog nooit ervaren wat het is om in hun eigen lichaam te zijn samen met een ander.

Datzelfde geldt opvallend vaak voor jongeren binnen het autistisch spectrum, een groep die in de huidige gendercohorten oververtegenwoordigd is. Sociale vaardigheden — iemand vertellen dat je hem leuk vindt, een hand vasthouden, leren omgaan met intimiteit — zijn vaardigheden die geoefend moeten worden. Wie ze nooit heeft geleerd, vlucht gemakkelijk in de hoop dat een ander lichaam de opening zal zijn. Maar zo werkt het niet. Een operatie maakt geen sociale vlinder van iemand die altijd al moeite had met contact. Eerder het tegendeel: na transitie wordt het bouwen van een echte relatie aantoonbaar moeilijker, niet makkelijker.

Niets onomkeerbaars voor de eerste seksuele ervaring

Het meest concrete advies dat Cohn aan jongeren geeft is bijna onbeholpen eenvoudig en daarom des te zwaarder: laat geen chirurgie uitvoeren voordat je voor het eerst seks hebt gehad. Niet omdat seks de maatstaf van alles is, maar omdat wie nog nooit op die manier in zijn eigen lichaam aanwezig is geweest geen idee heeft wat hij weggeeft. Voor Cohn was dat persoonlijk leerzaam op de pijnlijkst denkbare manier: hij had zijn castratie achter de rug voordat hij wist wat hij precies opgaf.

Werk eerst aan het opbouwen van een vermogen tot intimiteit met andere mensen, zegt hij. Leer wat het is om je eigen lichaam te bewonen samen met iemand die om je geeft. Pas daarna — als dan nog steeds een medisch traject de gewenste route lijkt — heb je tenminste een referentiekader om de prijs te wegen. Wie de stappen omkeert, ontdekt het verlies pas wanneer terugkeer onmogelijk is.

Sociale dysforie is geen lichamelijke dysforie

Een verhelderend moment in het gesprek is de vraag of Cohn op een onbewoond eiland ook ongelukkig zou zijn geweest als man. Het antwoord is ontkennend. Zijn ongemak met mannelijkheid was niet primair een lichamelijke kwestie — geen aangeboren afkeer van zijn eigen anatomie — maar een sociaal en relationeel probleem. Hij wist niet hoe hij een man moest zijn in de wereld zoals die was. Dat is een wezenlijk andere diagnose dan de aangeboren genderidentiteits-mismatch die het affirmatieve model veronderstelt, en zou logischerwijs leiden tot een wezenlijk andere behandeling. Sociale vaardigheden ontwikkelen, leren omgaan met seksualiteit, leren een relatie aan te gaan: dat zijn doelen die geen scalpel vereisen.